Ekoznaki
Ekoznaki, czyli znaki ekologiczne, to symbole, które mają ułatwić konsumentom wybór produktów najbardziej przyjaznych dla środowiska. Wybierając tak oznakowane produkty, kształtujemy popyt na tego rodzaju dobra i docelowo mamy wpływ na poprawę stanu środowiska i ochronę przyrody. Producenci widząc, że przyjazne dla środowiska towary sprzedają się lepiej, starają się doskonalić technologię produkcji, aby sprzedać więcej swoich produktów i być lepszym od konkurencji, przez co zmniejszają niekorzystny wpływ produkcji na środowisko.
Ekoznak umieszczony na opakowaniu informuje nas, że produkt został wykonany z troską o środowisko, przy jego produkcji nie doszło do skażenia wody, gleby lub powietrza, że produkt lub jego części nadają się do powtórnego przetworzenia. Najczęściej ekoznaki informują o tym, że cały cykl życia produktu, to znaczy od jego powstania, poprzez używanie aż do utylizacji jest przyjazny dla środowiska, dodatkowo istnieją też takie, które informują, że produkt jest ekologiczny w pewnej kategorii – np. energooszczędny, certyfikaty żywności potwierdzają, że metody uprawy, nawożenia i dbałość o gospodarstwo, spełniają standardy ekologiczne.
W Polsce system certyfikacji ekologicznej został wprowadzony w 1998 roku. Za nadzór nad znakowaniem oraz ustalanie kryteriów przyznawania etykiet odpowiedzialne jest Polskie Centrum Badań i Certyfikacji z siedzibą w Warszawie. Polski certyfikat ważny jest przez 3 lata, po tym okresie firma, która nadal chce mieć ekologiczny produkt musi badania powtórzyć. W trakcie badań produkt poddawany jest analizie i ocenie na etapach: przedprodukcyjnym, produkcyjnym, dystrybucji (w tym pakowania), użytkowania oraz recyklingu i utylizacji odpadów. Podczas badań pod uwagę brany jest wpływ produktu na czynniki zewnętrzne: jakość powietrza, wody, gleby, ograniczenie odpadów, oszczędność energii, gospodarka zasobami naturalnymi, zapobieganie globalnemu ociepleniu, ochrona warstwy ozonowej, bezpieczeństwo środowiska, hałas, ochrona ekosystemu. Ubieganie się o ekoznak jest dobrowolne, a otrzymanie go uzależnione jest od oceny, jaką produktowi wystawi komisja przyznająca znak. Warto o niego zabiegać, gdyż jest elementem skutecznej strategii promocyjnej tworzącej pozytywny wizerunek firmy dbającej o środowisko naturalne. Ekoznaki są symbolami prawnie zastrzeżonymi.
Ekoznaki powinny być czytelne dla konsumenta, który otrzymując dokładną informację na temat walorów produktu, może dokonać świadomego wyboru zgodnego z własnymi preferencjami. Ekoznaki mogą pełnić następujące funkcje:
· funkcja marketingowa (konkurencji) – oznaczanie towarów ma na celu zwiększenie obrotu towarami o proekologicznym charakterze,
· funkcja polityczna – ekoznakowanie traktowane jest jako jedno z podstawowych narzędzi prewencyjnej polityki ochrony środowiska. Polityka ochrony środowiska winna wspierać model konsumpcji, który zmniejszałby presję na środowisko naturalne i angażował całość społeczeństwa w procesy ochrony środowiska przez nabywanie produktów przyjaznych środowisku,
· funkcja środowiskowa (ekologiczna) – ekoznak służy poprawie stanu środowiska naturalnego, ponieważ promuje produkty najmniej dla niego uciążliwe;
· funkcja informacyjna – ekoznak informuje konsumentów o przyjaznych dla środowiska cechach produktu, ułatwiając wybór towarów, a tym samym zachęca do unikania zakupu produktów niebezpiecznych dla środowiska, względnie uciążliwych dla zdrowia ludzi;
· funkcja stymulacyjna – istnienie systemu ekoznaków winno zachęcać producentów do podejmowania działań proekologicznych: zmniejszenia emisji zanieczyszczeń, zużycia energii, eliminowania szkodliwych dla środowiska składników produktu, a także szkodliwych procesów technologicznych;
· funkcja edukacyjna – ekoznak wzbogaca wiedzę konsumentów o prośrodowiskowych towarach i ich cechach, co przyczynia się do poprawy stanu świadomości ekologicznej społeczeństw.